De vele uitdagingen rond duurzame renovatie in Brussel, technische complexiteit, milieuvereisten, kwaliteitseisen, strakke deadlines, dwingen steeds meer bedrijven in de bouwsector om hun werkwijzen te herzien. Een woord loopt als een rode draad door deze dynamiek van transformatie: samenwerking. Een goede samenwerking is een echte hefboom voor groei, efficiëntie en innovatie. Het vereist echter ook dat je bepaalde belemmeringen op cultureel, structureel en menselijk vlak moet overwinnen.
Samen bouwen: een strategische en pragmatische keuze
Voor Louis Tilmans, oprichter van Renovatti, een bedrijf in de energierenovatiesector in Brussel, is samenwerking eerst en vooral een noodzaak in de praktijk: “Vooral in complexe projecten met optimale energieprestaties is het haast onmogelijk om alles alleen gebolwerkt te krijgen. Je moet je omringen met mensen, verantwoordelijkheden delen en expertise bundelen”.
Anders gezegd is het voor de jonge Brusselse ondernemer absoluut noodzakelijk dat er directer en vlotter samengewerkt wordt tussen de verschillende spelers op het terrein, met name de architect, de EPC-keurder, het studiebureau, de bouwheer en de aannemer. “In het beste geval moeten we al vanaf het begin van het project echt hand in hand werken, in een meer informele, horizontale dialoog, waarin iedereen zijn stem kan laten horen en zijn ervaring kan inbrengen. We moeten bepaalde afspraken herzien om meer openheid te creëren”, voegt hij eraan toe.
Deze denkwijze heeft voor een structurele evolutie gezorgd bij EasyReno, het Brusselse bedrijf dat zich in enkele jaren tijd heeft weten te transformeren van speler in het beheer van subsidies tot een globale speler in de energierenovatie. “Onze samenwerking met Régis Gaspar heeft alles veranderd”, vertelt Timothée Morel, medeoprichter van EasyReno. “We zijn begonnen met een opdracht om software te ontwikkelen. Twee jaar later waren we partners. Die samenwerking gaf ons de mogelijkheid om onze groei te structureren, onze diensten uit te breiden en vooral om toegang te krijgen tot een netwerk van spelers dat we alleen nooit hadden kunnen bereiken.”
De meerwaarde van een geïntegreerde aanpak
Voor deze bedrijven betekent samenwerking veel meer dan het onderling verdelen van taken. Het helpt hen om klanten een compleet en duidelijk aanbod te doen, van energiediagnose tot opvolging van de bouwwerken, inclusief vergunningen en haalbaarheidsstudies. Steeds meer bouwheren raken overtuigd van het nut van dit model, eens te meer omdat ze vaak verdwalen in de administratieve en technische complexiteit van een bouwproject.
“De eindklant wil een totaaloplossing, één aanspreekpunt, een team dat elkaar al kent. Als je met de juiste partners werkt, kun je op een soepele, snelle en coherente manier aan die vraag voldoen”, aldus Régis Gaspar, medeoprichter van OuiTransform. Het Brusselse OuiTransform ondersteunt bedrijven die betrokken zij bij de milieuvriendelijke transformatie van gebouwen. De organisatie stimuleert ontwikkeling, laat spelers in de sector eenvoudiger samenwerken en investeert in bedrijven die het verschil kunnen maken. Een van die bedrijven is EasyReno, een ander WattMatters, twee organisaties waarin OuiTransform vandaag stakeholder is.
“Het is ook een manier om ambitieuzere resultaten te bereiken. Samen streven we ernaar om in de komende jaren in totaal 30.000 woningen in Brussel te renoveren. Dat is een doel dat geen enkele kleine organisatie alleen zou kunnen bereiken.”
Een onderbenutte dynamiek
Ondanks de duidelijke voordelen is samenwerking in de sector nog steeds te zeldzaam of te kwetsbaar. Volgens Louis Tilmans speelt de structuur van de markt een belangrijke rol: “Meestal kiest de klant een architect, die samenwerkt met een studiebureau en vervolgens een aanbesteding uitschrijft voor de aannemer. Op dat moment staat alles al vast. Maar ook wij, als algemeen aannemer, hebben wel wat te zeggen over materiaalkeuzes en technische beperkingen. Als we vanaf het begin worden geraadpleegd, is het project beter doordacht, goedkoper en samenhangender.”
De manier van werken blijft vaak versnipperd en het samenwerkingsmodel wordt nog steeds niet echt gezien als een volwaardige strategie. Timothée Morel ziet dit als een echt gebrek aan erkenning: “Er wordt nog niet genoeg gepraat over vruchtbare samenwerkingen, terwijl die juist echt het verschil maken.”
Tijd, vertrouwen, verenigbaarheid: weg te werken belemmeringen
Waarom blijft deze samenwerkingsdynamiek nog steeds op een laag pitje staan? Ten eerste door een gebrek aan tijd. Kleine structuren staan vaak onder hoge druk en weten soms niet waar eerst te beginnen. “Als je alles intern beheert, kun je moeilijk tijd vrijmaken om nieuwe partners te ontmoeten of na te denken over synergieën”, aldus Timothée Morel.
Ten tweede is er de kwestie van vertrouwen. Samenwerken betekent dat je bereid bent om ideeën, methodes en soms ook fouten te delen. “Als je elkaar niet vertrouwt, kun je samen niets opbouwen”, benadrukt Régis Gaspar. “En dat vertrouwen vind je niet in een contract of een PowerPoint-presentatie. Het wordt opgebouwd in de praktijk, tijdens een eerste project, een uitwisseling van diensten, een test op ware grootte.”
Ten slotte moeten verschillende mensen ook kunnen samenwerken. Je werkt immers met mensen met verschillende persoonlijkheden, manieren van werken en tijdsbesteding. “Gedeelde waarden en een gemeenschappelijke ambitie maken vaak het verschil. Als die twee elementen aanwezig zijn, kun je bergen verzetten”, voegt hij eraan toe.
Een conclusie die Louis Tilmans volledig deelt. Hij ziet overigens een hoopgevende verandering bij de huidige generatie: “Vandaag komen veel professionals van mijn generatie – in de dertig – in leidinggevende functies terecht of beginnen ze als zelfstandige. Met hen samenwerken gaat vaak een stuk vlotter. Ze zitten niet vast in rigide denkwijzen of oude patronen. Er is een gedeelde wens om dingen te veranderen, om anders te werken.” Die dynamiek zou op termijn weleens tot een ingrijpende verandering in de manier van samenwerken in de sector kunnen zorgen.
De cruciale rol van clusters: mensen samenbrengen om stappen te zetten
Sectorclusters zoals ecobuild.brussels spelen een belangrijke rol in de dynamiek. Door evenementen, projectbezoeken en informele ontmoetingen te organiseren, kunnen professionals elkaar leren kennen, contacten leggen en soms samen bouwen.
“Zonder de cluster had ik nooit kennisgemaakt met bepaalde partners die cruciaal zijn geweest voor mijn bedrijf”, aldus Timothée Morel. “De pitch-it, de rondetafelgesprekken, de workshops … het zijn krachtige tools omdat ze voor enthousiasme, inspiratie en vooral connecties zorgen.”
Maar om van samenwerkingen niet alleen een goed voornemen te maken, moeten de clusters ook helpen om ze concreet vorm te geven. “Het gaat niet alleen om mensen bij elkaar brengen. Je moet ze ook helpen om hun gezamenlijke aanbod te structureren, rollen te verduidelijken en een gemeenschappelijke communicatie op te bouwen”, benadrukt Régis Gaspar.
Concrete samenwerkingen met meetbare resultaten
Naast de mooie woorden laten enkele initiatieven zien dat samenwerking geen dode letter blijft in verschillende delen van Brussel. EasyReno ontwikkelde bijvoorbeeld een oplossing voor energieaudits voor mede-eigendommen die technische analyse, EPC-simulatie, kostenraming en aanbevelingen combineert. Het project is ondertussen uitgegroeid tot een volwaardige dienst en zou nooit tot stand zijn gekomen zonder de competenties te bundelen. “Ik had destijds het idee maar niet de middelen om het alleen te ontwikkelen. Na mijn ontmoeting met Régis heb ik het project gestructureerd, automatisering geïntegreerd en het uitgebouwd tot een echt begeleidingsproduct”, aldus Timothée Morel.
Bij Renovatti illustreert een ander voorbeeld het belang van een geïntegreerde aanpak. “We hebben de kans gekregen om vanaf het begin samen te werken aan een project met een architect die ik goed kende. De communicatie verliep vlot, de materiaalkeuze gebeurde in direct overleg en samen konden we een veel ambitieuzer ecologisch antwoord bieden”, aldus Louis Tilmans. Dergelijke samenwerkingsprojecten zijn vandaag nog steeds zeldzaam. Toch laten ze zien hoezeer een soepele samenwerking tussen partners een positieve invloed kan hebben op de uiteindelijke kwaliteit, de kosten en de klanttevredenheid.
Een ambitieuze maar realistische visie
Bij Renovatti en EasyReno zijn samenwerkingsprojecten uitgegroeid tot het nieuwe normaal: werkgroepen over het standaardiseren van energierenovaties, het opzetten van gedeelde tools om bouwprojecten beter voor te bereiden, samenwerken met architecten om al in de ontwerpfase milieuvriendelijkere renovaties voor te stellen.
“Ik denk dat we er allemaal beter van worden. De klant, die een duidelijk en efficiënt aanbod krijgt. De bedrijven, die hun krachten bundelen. En de sector, die sneller naar een duurzame transitie gaat”, aldus Louis Tilmans.
Samenwerking is in deze context geen extraatje. Het is een praktische reactie op de huidige uitdagingen en een kompas om aan de toekomst te bouwen.
En nu?
Samenwerken begint vaak met iets eenvoudigs: even je blik verruimen, kijken hoe andere professional te werk gaan, vragen stellen, je twijfels delen. Vaak zijn het die informele momenten die tot de mooiste samenwerkingen leiden. En het zijn ook die momenten die, stilletjes maar zeker, de toekomst van een menselijkere, efficiëntere en duurzamere bouwsector in Brussel bepalen.
