Een huis renoveren is meer dan alleen een dak vervangen of pleisterwerk aanbrengen.
Renoveren betekent dat je de hele gebouwschil opnieuw moet bekijken, op voorhand moet bedenken hoe de onderdelen met elkaar verbonden moeten worden en dan oplossingen moet kiezen die het wooncomfort verbeteren.
Natuurlijke isolatiematerialen: een performante en duurzame keuze
Cellulose en houtvezel spelen een belangrijke rol in hoe we isoleren. Dit heeft tal van voordelen. Dit zijn de voornaamste:
Ongeëvenaard comfort in de zomer
Door hun hoge inertie nemen deze materialen warmte op en geven ze die langzaam weer af.
Deze faseverschuiving zorgt ervoor dat het in de zomer veel minder warm wordt, wat vooral een groot voordeel is op zolderkamers.
Meer gewicht: een uitdagend voordeel
Ze zijn dicht en zwaar en bieden veel comfort, maar soms moet je wel wat structurele aanpassingen doen. Bij daken is het niet ongebruikelijk dat je de spanten en/of dakpannen moet verstevigen. Een ander gevolg van dit hoge gewicht is dat er meer mensen nodig zijn om de houtvezelplaten te plaatsen. Omdat er twee mensen nodig zijn om de panelen te verplaatsen en er met gemotoriseerde werktuigen moet worden gezaagd, ligt de globale prijs meestal 20 tot 30% hoger, naast de iets hogere leveringsprijs in vergelijking met klassieke materialen.
Ademende en gezonde materialen
Ze zijn dampdoorlatend, waardoor de muren kunnen “ademen”, ze houden de luchtvochtigheid binnen stabiel en zorgen voor een betere luchtkwaliteit. Ze zijn ook gemaakt van hernieuwbare of gerecycleerde grondstoffen, waardoor ze een veel kleinere ecologische voetafdruk hebben dan isolatiematerialen op basis van aardolie.
Een totale en goed geplande renovatie
Een goed gerenoveerd huis is niet het resultaat van een reeks “posten” die na elkaar worden uitgevoerd.
Het is een logische, doordachte reeks stappen, waarbij elke stap de volgende voorbereidt. Door de bouwschil als één geheel te bekijken, kun je het beste koudebruggen voorkomen, vocht goed beheersen en een duurzaam en comfortabel resultaat krijgen.
1. Begin met de gevelsteen
Moet je de gevelsteen behouden of weghalen? Deze keuze (of soms noodzaak) bepaalt hoe dik de isolatie kan zijn, wat voor lengte de vensterbanken moeten hebben die je moet bestellen, hoe de kroonlijst eruit komt te zien en hoe het geheel er uiteindelijk zal uitzien. Als er een luchtspouw achter de baksteen zit, kan isoleren zonder eerst wat voorzorgsmaatregelen te nemen, ondoeltreffend zijn. Als er vocht is, zit er soms niets anders op dan de baksteen te verwijderen. Want de gevel isoleren zonder de oorzaak van de vochtigheid aan te pakken, kan de bestaande situatie nog erger maken. Deze stap is dus geen detail: je bepaalt hiermee de structuur van de rest van het project!
2. Het dak: nu al denken aan de gevel van morgen
Als een dak moet worden gerenoveerd, is het beter om dat te doen voordat de gevel wordt geïsoleerd. Op die manier kun je dure aanpassingen vermijden als de gevel eenmaal klaar is.
Bij isolatie aan de buitenkant (sarking) voegen de panelen meestal 15 tot 20 cm dikte toe aan de spanten. De kroonlijst moet dus vaak worden aangepast om de toekomstige geïsoleerde gevel te bedekken en ervoor te zorgen dat de isolatie van de gebouwschil goed aansluit. Het is belangrijk om deze voldoende diep te maken, zodat de bovenkant van de toekomstige gevelisolatie volledig bedekt is.
Bij huizen met puntgevel(s) is het slim om het dak boven de puntgevel wat breder te maken.
Met dit kleine gebaar kan de gevelisolatie worden bedekt met een dakuitsteek, wat er mooier uitziet en beter werkt dan zink- of aluminiumprofielen.
Ongebruikte schoorstenen verwijderen tijdens deze fase is een goede optie, omdat ze verticale koudebruggen vormen. Bij sarking-werk kunnen ze netjes worden verwijderd, waarbij je gebruik kunt maken van de steigers, en ze kunt vervangen door moderne, geïsoleerde kokers als ze nog steeds worden gebruikt.
Als de dakbedekking en het onderdak in goede staat zijn en je van binnenuit bij het dakgebinte kunt, kun je kiezen voor isolatie via de binnenkant, door het isolatiemateriaal tussen en onder de spanten te plaatsen. De kroonlijst wordt dus niet meegenomen in de renovatie van het dak. Let er altijd op dat de uitsteek groot genoeg is om een eventuele toekomstige gevelisolatie te kunnen bedekken.
Bij isolatie aan de binnenkant moet je vaak de spanten aan de binnenkant wat hoger maken, zodat je de isolatie erin kunt stoppen en op zijn plek kunt houden. Houtwol of cellulose zijn in dit geval geschikte oplossingen. Let er wel op dat deze oplossing de vrije hoogte van de zolder met 10 tot 15 cm vermindert, maar dat je door deze ingreep het bestaande dak kunt behouden en dus kosten kunt besparen. Een afwerking met Fermacell-platen kan dan nog op de structuur worden aangebracht om een mooi afgewerkt plafond te creëren.
3. Platformen en groendaken
Als je een groendak in gedachten hebt, moet je dit vanaf het begin meenemen, want vaak moet je dan de structuur versterken, de dakranden van een plat dak verhogen, een “wortelwerend” waterdichtingsmembraan gebruiken of zorgen voor een goede afwatering.
Bij het isoleren van een platform is het handig om isolatiemateriaal hoger tegen de gevel aan te brengen en deze vervolgens af te dichten met EPDM. Deze opstand zorgt ervoor dat er geen koudebrug ontstaat met de toekomstige gevelisolatie. Daarom moet je altijd eerst de platformen isoleren voor je aan de gevel begint.
Op een platform, onder een dampdichte afdichting, zijn er niet veel natuurlijke isolatieoplossingen. Als het project “100% natuurlijk” moet zijn, is kurk, het enige biologische isolatiemateriaal dat onder een EPDM-membraan kan worden aangebracht, een volwaardige optie. De stabiliteit en duurzaamheid ervan maken van kurk een topoplossing, maar het kost wel wat meer.
4. Kies je ventilatiesysteem voordat je het raamwerk bestelt
Dit punt wordt vaak verkeerd begrepen, maar is zeer belangrijk omdat de keuze van het ventilatiesysteem direct invloed heeft op het al dan niet aanwezig zijn van ventilatieopeningen in de ramen, het aantal en de plaatsing van ventilatiekanalen in het huis (zowel esthetisch als technisch).
Het verschijnsel begrijpen
Na isolatie zijn de muren van een “oud” huis warmer en beter waterdicht dan voorheen. Waterdamp, die altijd in huis aanwezig is, verspreidt zich minder naar buiten en concentreert zich dan op de laatste koude plekken: lateien, drempels, hoeken met aangrenzende muren, vensteruitsprongen…
Deze punten worden de bekende koudebruggen die je moet proberen te vermijden, terwijl je de kosten om ze op te lossen binnen de perken houdt. Het is soms best duur om een koudebrug op te lossen. Bij een renovatie moet je vaak je gezond verstand gebruiken om binnen een redelijk budget te blijven.
Nu een beslissing nemen
Een C+-systeem werkt met ventilatoren die in het raamwerk zijn ingebouwd. Ze moeten worden voorzien voordat de ramen worden besteld. De afzuiging is dan gemotoriseerd; de toevoer van verse lucht gebeurt via de ventilatoren in het raamwerk. Je kunt een ruit ook inkorten en er een ventilatierooster in monteren. Maar deze oplossing ziet er vaak minder mooi uit dan een ventilatierooster boven het raamwerk.
Een systeem D (dubbele luchtstroom: gemotoriseerde toevoer en afvoer) heeft dat niet nodig. Het kan later worden geïnstalleerd, zonder aan het raamwerk te hoeven sleutelen.
5. Eerst het raamwerk vervangen en dan pas de gevel isoleren
Om een goede gevel te krijgen, is het beter om eerst het raamwerk te vervangen en dan pas de buitenisolatie te plaatsen. Een optie is om de raamkaders meer naar buiten te plaatsen, zodat ze beter aansluiten op de isolatie.
Het praktische gevolg hiervan is dat je binnen in huis meer afwerking moet doen aan de raamranden. Buiten is het detail met de pleisterlaag op isolatie daarentegen eenvoudiger, omdat er geen hoekprofielen zijn, wat een elegantere en discretere uitstraling geeft.
Als het raamwerk na de gevel wordt vervangen, heb je meestal maar 2-3 cm ruimte om de ramen te isoleren. Soms kun je de aanslagen afslijpen om tot wel 5 cm te recupereren. Maar bij de latei kun je meestal niks afslijpen. In dit geval blijft er een koudebrug bestaan.
Let er ook op dat je in deze fase moet bepalen hoe diep de te bestellen drempels moeten zijn, want de diepte hangt af van de positie van het raamwerk in de gevel, de dikte van de gevelisolatie die wordt aangebracht en of de gevelstenen worden verwijderd.
6. De gevel isoleren met houtvezel (of EPS)
Houtvezel is een oplossing die de voorkeur verdient: het is ademend, presteert goed in de zomer dankzij zijn inertie en is ideaal voor een esthetische en duurzame pleisterlaag. Als het nodig is, combineren we dit met EPS-systemen, waarbij we evenveel aandacht besteden aan de kwaliteit van de uitvoering.
7. Ventilatie installeren
Afhankelijk van wat je bij punt 4 hebt gekozen met een C+-systeem, wordt het raamwerk geleverd met ingebouwde ventilatieopeningen. De installatie van de mechanische ventilatie-unit kan worden uitgevoerd. In sommige deuren zijn ventilatieroosters nodig om de verschillende ruimtes goed te kunnen ventileren.
Met een D-systeem (dubbele luchtstroom) kan het systeem op verschillende momenten worden geïnstalleerd, omdat er geen aanpassingen aan het raamwerk nodig zijn.
Hoe dan ook, ventilatie zorgt voor gezonde, droge en comfortabele lucht binnenshuis, wat essentieel is in een performante woning.
Tot slot
Het renoveren van de gebouwschil van een huis vraagt vooral om een totaalvisie.
Dak, gevels, ramen, ventilatie, platformen: elk onderdeel heeft invloed op het andere en moet in een logische volgorde worden uitgewerkt.
Door te kiezen voor duurzame materialen, doordachte constructieve oplossingen en een goede voorbereiding van de technische details, wordt renovatie veel meer dan alleen maar een energiebesparende verbetering. Renovatie zorgt voor meer comfort, een betere luchtkwaliteit binnenshuis en meer duurzaamheid, waarbij dure interventies worden beperkt.
“Anders” renoveren betekent dat je de tijd neemt om het bestaande gebouw te begrijpen, oplossingen aanpast aan de realiteit en de juiste keuzes maakt, zowel technisch als ecologisch. Een veeleisende aanpak, maar essentieel voor echt efficiënte en duurzame renovaties.
Een artikel geschreven door CC Autrement
